skip to Main Content

Naslagwerk sessies Mbo Onderzoeksdag 2021

Samenbundeling van presentaties en onderzoeken en aanvullende informatie en materialen vanuit de sessies

Tijdens de Mbo Onderzoeksdag 2021 vonden er ruim 50 workshops, pitches, posterpresentaties, mini-reeksen en een speciaal aanbod over actuele onderwerpen en ontwikkelingen rondom onderzoek in het mbo plaats. In de sessies deelden mbo-professionals ervaringen over hun onderzoeksreis: hoe hebben zij onderzoek gedaan of toegepast?

Deze pagina wordt de komende tijd aangevuld met de belangrijkste inzichten en conclusies uit de sessies van de Mbo Onderzoeksdag 2021. Ook kan je er de presentaties terugvinden, materialen inzien voor de eigen onderwijspraktijk en onderzoekspublicaties inzien en vind je links voor meer informatie.

Programmaboekje Mbo Onderzoeksdag 2021

Het programmaboekje van de Mbo Onderzoeksdag is een samenbundeling van de presentaties en onderzoeken als naslagwerk. Een mooie mogelijkheid om met elkaar in contact te blijven en zo een continue beweging te creëren. Het programmaboekje download je via onderstaande button

Programmaboekje Mbo Onderzoeksdag

Interactieve workshops

Ceciel Korsmit, Landstede Groep 

Welke activiteiten vergroten het innoverend vermogen van de mbo-docent? Dit onderzoek behoort bij de onderzoekslijn ‘innoverend vermogen van de mbo docent’ van het practoraat Docentprofessionalisering (Landstede Groep). Dit is binnen het mbo een onderbelicht thema, terwijl het steeds belangrijker wordt dat je als docent trends en ontwikkelingen signaleert en vervolgens actie onderneemt. Tijdens deze interactieve workshop deelt ze haar kennis en ervaringen over de (idee) ontwikkeling van het onderzoek, het ontwerp van onderzoek en de uitvoering van de dataverzameling middels de onderzoeksbox en interviews. Deelnemers kunnen zelf ervaring opdoen met de onderzoeksbox. Ceciel neemt deelnemers mee in het proces en (de opbrengsten van) de uitvoering van de onderzoeksbox.

Irene Eegdeman, ROC TOP

Wie moet je uitnodigen als je studentuitval wil voorkomen? Dit onderzoek laat zien dat we met behulp van machine learning algoritmes een redelijke voorspelling van uitval kunnen maken en gericht studenten kunnen uitnodigen om uitval te voorkomen. In dit onderzoek is een model ontwikkeld dat identificeert welke (eerstejaars) studenten het best uitgenodigd kunnen worden (de zogenaamde invitation rule), zodat vroegtijdig geïntervenieerd kan worden, met als doel het verbeteren van studiesucces. De focus ligt daarin niet op wat je moet doen, maar op wie je moet benaderen. Irene legt de deelnemers een aantal vragen voor waarmee ze haar modellen zou kunnen verbeteren. Ook sluit ze aan op de beleving van docenten die zeggen ‘ik kan de uitvallers in week 1 al voorspellen’. Dit doet ze door dit onderbuikgevoel beeldend te maken en uit te leggen hoe we ook die input kunnen gebruiken in de modellen.

Mirna Pit en Jade van Rossen, Inspectie van het Onderwijs

In 2021 onderzoekt de inspectie in alle onderwijssectoren de impact van de coronapandemie voor leerlingen en studenten. Het gaat om de gevolgen voor de ontwikkeling van studenten en de manier waarop besturen en opleidingen ervoor zorgen dat deze ontwikkeling zo optimaal mogelijk verloopt. Met dit onderzoek geeft de Inspectie van het Onderwijs gericht invulling aan de maatschappelijke opgave om zicht te houden op de kwaliteit van het onderwijs voor leerlingen en studenten, ook ten tijde van crisis.
Tijdens deze workshop vertellen Mirna en Jade over dit onderzoek en de bevindingen. Ze gaan graag in dialoog met de deelnemers over de betekenis van de inzichten uit het onderzoek voor de dagelijkse onderwijspraktijk. Ook worden de behoefte om gezamenlijk vervolgstappen te nemen verkend.

Esra Evre, Rijn IJsel 

De afgelopen periode zijn er landelijk, zowel vanuit het ministerie als vanuit de MBO Raad en het Kwaliteitsnetwerk mbo, stappen gemaakt in het doorontwikkelen van kwaliteitszorg, kwaliteitsborging en kwaliteitscultuur in het mbo. In deze workshop vertelt Esra hoe ze op middels een actieonderzoek de kwaliteitscultuur binnen de organisatie heeft onderzocht. Collega’s van Rijn IJssel hebben deelgenomen aan participatieve sessies en ook studenten zijn betrokken geweest bij het vormgeven hier van. Gezamenlijk hebben ze de beginselen van een visie op kwaliteit onderzocht. Tijdens haar workshop neemt Esra deelnemers mee in haar ervaringen.

Annemarie Jonker en Manon Geven, saMBO-ICT 

De digitalisering in de mbo-sector is nog niet voldoende op gang gekomen. Daarom is Doorpakken op digitaliseren (DoD) in het leven geroepen door OCW, MBO Raad, Kennisnet en saMBOICT. Het programma kent een achttal aspecten die allen om een andere aanpak vragen. Vanuit een uiteenlopend onderzoeksdesign zijn werkgroepen op grond van de onderzoeken op verschillende wijzen aan het werk in de ontwerp- en onderzoeksfase. Tijdens deze workshop informeren Manon Greve en Annemarie Jonker je over de aanpak van DoD en dagen bezoekers uit mee te denken over de diverse aanpakken in het programma.

Ron Eijkenboom, Vista college 

Ron neemt je in deze workshop mee naar het onderzoek “Beroepen van de toekomst”. Doormiddel van een werksessie, een inventarisatie en een visualisatie gaat hij verder in op de trends en ontwikkelingen van het huidige moment in relatie met de eigen situatie. Reflecterend op de eerste fase van verkenning waarbij de aanleiding centraal stond gaat hij tijdens de workshop verder naar de tweede fase; de co-creatie.

Judith van Driel-Noordermeer, Albeda College 

Judith startte haar onderzoek naar studentewelbevinden naar aanleiding van een praktijkstudie aan de mbo-verpleegkunde opleiding Albeda. Hieruit bleek dat onvoldoende studiesucces leidt tot meer studievertraging en studieuitval. Welbevinden is een combinatie van goed voelen en goed functioneren; het is de basis voor mentale gezondheid, goede studieprestaties en een sociaal verantwoordelijk leven. Om studentwelbevinden te versterken zijn meerdere aanpakken mogelijk. Judith neemt je in haar workshop mee door de 7 elementen van studentwelbevinden en daarbij specifiek 1 element; de kernkwaliteiten. Tijdens de interactieve workshop krijg je toegang tot de website van de interventie en maak je kennis met wetenschappelijk fundament inclusief de resultaten van het praktijkonderzoek. Ga in gesprek over de focus van persoonlijke hulpbronnen en de meerwaarde van fysieke verwerking. Dit bij elkaar zal voldoende inzicht geven in de mogelijke toepassing voor je eigen situatie.

Edith Wanschers en Nelie van Olst 

In deze workshop presenteren Edith Wanschers en Nelie van Olst de handreiking Onderzoek doen binnen ROC van Twente. Deze handreiking voor collega’s in opleiding tot master is een voorbeeld van één van de activiteiten die zij met hun masternetwerk hebben opgepakt. Ambities van het masternetwerk zijn onder andere het faciliteren van team- en collegeoverstijgende kennisdeling, het vervullen van een netwerkfunctie (waarbij collega’s elkaar op expertise weten te vinden) en het opzetten van een team- en collegeoverstijgende PLG’s. In deze workshop gaan Edith en Nelie graag in gesprek met (master)docenten en andere collega’s die betrokken zijn bij (het opzetten van)
een masternetwerk binnen hun eigen mbo’s over hoe je een masternetwerk opzet, op welke doelgroep je je richt, welke activiteiten je als masternetwerk kunt ondernemen, etc.

Kim van Schie, Da Vinci College

De behoefte van zowel studenten en docenten aan een instructiestrategie bestaande uit een korte digitale (online) instructie om in de begeleide les meer ruimte te hebben voor taken op toepassingsniveau en mogelijkheden voor maatwerk, was de aanleiding van het onderzoek van Kim. Tijdens de workshop deelt ze haar kennis en ervaringen om anderen te inspireren over het meekrijgen van een docententeam bij een onderwijsinnovatie. Ze neemt de deelnemers mee in de onderzoeksopzet en verschillende fasen van het onderzoek en laat het belang inzien van het vaststellen van urgenties in de onderwijscontext door het managementteam, het docententeam en legt uit waarom het belangrijk is studenten te betrekken bij het vaststellen. Een interactieve workshop die je niet wil missen.

Roeland Hogt, Noorderpoort 

In 2019 bracht Roeland Hogt het thema Leven Lang Ontwikkelen in automotive en energietransitie al over de bühne tijdens de Mbo Onderzoeksdag. Twee jaar later is de innovatie verder ontwikkeld en groeit het snel verder van lokaal naar nationaal en mbo, hbo en wo. Met de thema’s waterstoftechnologie, duurzame stadlogistiek en mobility as a service reageert het mbo op de ontwikkelingen van buiten die belangrijk zijn voor de opleidingen binnen. Tijdens deze interactieve workshop neemt Roeland je mee langs de learning communities. Het practoraat combineert op deze manier inhoudelijke innovaties met Leven Lang Ontwikkelen. Binnen het theoretisch kader deelt hij de gebruikte methodiek en in de workshop reflecteren jullie en worden de succesfactoren benoemd. Benieuwd naar de ontwikkelingen en de innovatiestadia? Bekijk dan de presentatie en publicatie of neem contact op met Roeland.

Contactgegevens: RMM.Hogt@noorderpoort.nl

Nicoline Paquaij, Koning Willem I College 

In deze workshop neemt Nicoline Paquaij je mee op haar literatuurreis. Haar doel is om te laten zien hoe het maken van een fundament met basiskennis over lezen en literatuur kan leiden tot een intrinsieke motivatie om zelf te gaan lezen. Na afloop van de workshop beschik je over een theoretisch kader aangaande lezen en de ontwikkelingsfasen van lezersrollen. In haar methodiek neemt ze je mee in het overbrengen van literatuurgeschiedenis en haar theoretisch perspectief. Ze laat zien hoe belangrijk kennis is om motivatie te creëren. Nieuwsgierig? Doe mee met Nicoline.

Linda Sontag en José Mulder, NRO 

Wat wil jij weten over goed onderwijs? Over welke vragen heb jij meer kennis nodig? Hierover is het afgelopen jaar nagedacht door onderwijsprofessionals en deze vragen komen terug in de Kennisagenda voor het Onderwijs. Op deze kennisagenda staan zes belangrijke thema’s om kwalitatief hoogstaand onderwijs te waarborgen, ook in het mbo. In deze workshop krijg je meer informatie over de Kennisagenda en kun je meedenken over het belang van kennisontwikkeling in jouw regio. Wat betekenen deze thema’s voor jou als onderwijsprofessional, voor de organisatie waarin je werkt en hoe zou je deze willen vertalen naar onderzoek in jouw regio?

Marieke Fix, Landstede

In deze sessie werden de resultaten gepresenteerd van een driejarige studie naar buitenschoolse onderwijsprogramma’s voor mbo-jongeren die de school (hebben) verlaten. In samenwerking met andere partijen en in het kader van de Nationale Wetenschapsagenda deed de Rijksuniversiteit Groningen onderzoek naar aanvullend onderwijs in de mbo-context.  Dit deelonderzoek richtte zich op vormen van onderwijs die speciaal voor vsv jongeren zijn ontwikkeld en buiten de school plaatsvonden.  

De bevindingen zijn te vinden in drie verschillende rapportages: 1) een verkennende schets van dit onderwijs, 2) handvatten van en voor de praktijk en 3) een verdiepende casestudy op de onderwijsprogramma’s voor mbo-jongeren.  

Contactgegevens: dr. Marieke Fix (mfix@landstede.nl) en prof. dr. Greetje Timmerman (m.c.timmerman@rug.nl)

 

Simone Kooij, ROC van Amsterdam 

In 2018 startte er een nieuwe mbo-opleiding, de Beroepshavo. Een innovatief onderwijsconcept volledig gericht op doorstroom naar het hbo. Maar hoe staat het er nu 3 jaar later voor? Simone heeft aan de hand van het jaarlijkse monitoronderzoek toegelicht hoe de opleiding het onderzoekend innoveren de afgelopen tijd heeft aangepakt. Hierbij stond de CIMO-logica centraal, waarmee de verbinding tussen het onderwijsontwerp en het onderzoek gelegd is. Deelnemers aan de sessie hebben een eigen CIMO-logica opgesteld. Vervolgens is besproken welke kwalitatieve methoden – naast de kwantitatieve monitoring – de Beroepshavo de afgelopen jaren heeft ingezet om de werking van de interventies en mechanismen uit de CIMO in de praktijk van het onderwijs te onderzoeken, en wat daarbij goed en minder goed werkte. Tot slot hebben we met elkaar geoefend met de design-thinking-werkvorm Riskantste aanname, om de focus voor vervolgonderzoek te verhelderen. 

Contactgegevens Simone Kooij: s.kooij@rocva.nl

John Schobben en Pierre Gorissen, De Leijgraaf 

Gepersonaliseerd leren en ict zijn moeilijk in te voeren in het mbo. Gepersonaliseerd leren mét ict blijkt vaak al helemaal een uitdaging. OCW zag met de MBO Raad in het bestuursakkoord voor 2018-2022 de noodzaak en urgentie van het thema en heeft ingezet op de vorming van een Onderzoekswerkplaats in het mbo rond dit thema. Producten uit dit onderzoek worden inmiddels gebruikt binnen en buiten de vijf partner mbo’s en online vrij gedeeld. De innovatiestrategie, onderzoeksaanpak en werkwijze zijn gemeengoed binnen de instellingen. Het onderzoek draagt bij aan de body of knowledge rond gepersonaliseerd leren met ict binnen het mbo (en daarbuiten). Benieuwd naar de uitkomsten en wil je meer weten over het onderzoek?

Contactgegevens: john.schobben@leijgraaf.nl en Pierre.gorissen@han.nl

Martijn Broers, Annete Corpay – Soeting, Ineke Dekker, Petra Poelmans, Roel van Rooijen, Scalda

Benieuwd naar de resultaten van het Scalda op het gebied van onderwijs volgende het hybride gedachtengoed? ‘De docentonderzoekers van het practoraat leren in hybride leeromgevingen van Scalda nemen je graag mee in het inzicht in consistenties en discrepanties binnen een aantal geïmplementeerde onderwijsontwerpen van de hybride leeromgevingen. Het onderzoek wat binnen en buiten Nederland plaatsvindt heeft inmiddels resultaten opgeleverd binnen het ontwerpen en implementeren van nieuwe hlo’s. Nieuwsgierig? Sluit aan bij de workshop.

Natascha Kuipers, ROC van Twente 

Ben je al bekend met de methode ‘participatief actieonderzoek’? Natascha Kuipers werkt voor het practoraat internationalisering en legt je hier van alles over uit. Zij staat als onderzoeker dicht bij de praktijk, maakt onderdeel uit van de onderzoeksgroep én heeft invloed op de dynamiek van de groep. Maar is dat nou eigenlijk een voordeel of een uitdaging? Die discussie gaat ze graag met de deelnemers aan. Omdat Natascha tijdens de workshop ook uitleg geeft over de methode zelf en de achtergronden bespreekt, heb je geen specifieke voorkennis nodig!

John Schobben, De Leijgraaf

De docent is cruciaal in het uitvoeren maar ook ontwikkelen van onderwijs. Ontwikkelen gebeurt door verbeteren en vernieuwen: innoveren. Er is uit onderzoek veel bekend over succesfactoren bij innovatie maar minder over de activiteiten van docenten op die succesfactoren om innovaties echt te laten landen in de praktijk. Daarop richtte John zijn onderzoek. De conclusies uit zijn onderzoek helpen docenten bij het kiezen van activiteiten om innovaties succesvoller te maken. Daarenboven zijn in combinatie met literatuuronderzoek, versnellingskamers en kennistafels met experts aanbevelingen opgesteld voor de school, de regio en de sector. Wil je meer weten over het praatplatenonderzoek en de kennis die is opgedaan? Volg dan de workshop van John Schobben.

Marleen Hofland-Mol, Albeda College 

Vraagt praktisch onderwijs automatisch om praktisch onderzoek? Dat is een van de vragen die Marleen Hofland-Mol samen met deelnemers wil onderzoeken met als doel samen inspiratie en nieuwe inzichten te krijgen in de rol van onderzoek voor het mbo. Tijdens de workshop komen zowel de aanleiding, de onderzoeksmethode en het ontwerp van haar promotieonderzoek aan bod. De focus ligt op de doorwerking, want wat is de waarde van wetenschappelijk onderzoek voor het mbo? En wat bepaalt de keuze voor het type onderzoek dat wordt gedaan in het mbo? Is ook het mbo niet gebaat bij meer fundamenteel onderzoek ingegeven door wetenschappelijke kennisopbouw of maatschappelijke ontwikkelingen?

Ingrid Pol-Bekkering, Alfa-college 

In deze inspirerende workshop deelt Ingrid Pol haar ervaringen met het zichtbaar maken van reflectie in het onderwijs. Na afloop van de workshop ken je het belang van het zichtbaar maken van reflectie in je eigen onderwijspraktijk. Aan de hand van voorbeelden uit haar eigen onderwijspraktijk gaat ze in gesprek met deelnemers. Ze bespreekt het gedrag dat zichtbaar is bij reflecterende (lerende) docenten. Op een interactieve manier houdt Ingrid deelnemers een spiegel voor. Wat doe jij met welk effect? Zeker ook in het licht van eventuele eigen onderzoeksprocessen een workshop die je niet wil missen.

Eveline Tans-Thijs en Mirelle Schoonbroodt, Vista College 

Voor succesvolle onderwijsontwikkeling is ook teamontwikkeling steeds belangrijker: samen leren en onderzoeken, samen groeien. Maar hoe doe je dat? Het gesprek over teamontwikkeling op gang brengen is niet altijd makkelijk. Eveline Tans-Thijs onderzocht samen met Mireille Schoonbroodt welke verschillende instrumenten er op dit gebied al voorhanden waren en ontwikkelde een nieuwe methodiek, gericht op teamreflectie. In deze workshop hoor je alles over het ontstaan van de methodiek en de condities die
nodig zijn voor een goede toepassing. Dit onderzoek is een coproductie tussen de hbo instelling Zuyd en mbo instelling Vista.

Alice Middelkoop, Hoornbeek College 

Hoe blijf je op de hoogte van relevante kennis binnen je onderwijspraktijk? Het kenniscentrum van het Hoornbeeck College deed een pilot met een kennisspel, een vorm van serious gaming. Docenten gaven dagelijks antwoord op een multiplechoicevraag die niet alleen over het onderwijs ging, maar ook nog eens gebaseerd was op onderzoek of expertise van een van de collega’s. Hierdoor werd kennis beter onthouden. Tijdens de sessie neemt Alice je mee in de aanleiding en totstandkoming van de pilot en de evaluatie in de praktijk. Samen met het publiek wordt ervaring over kennisdeling in het onderwijs vergeleken met dit spel. Uiteraard met een speelse twist.

Ineke Moonen, ROC Nijmegen 

Hoe kunnen onderwijsteams meer aandacht vestigen op de manier waarop ze beroepsgerichte didactiek vormgeven? Ineke Moonen startte haar onderzoek naar de vraag; In hoeverre is het team voldoende toegerust om hun studenten op te leiden tot wendbare vakmensen (voorbereiden voor een beroep en leven lang ontwikkelen)? De dialooggesprekken met de teams gaven directe inzichten en handvatten om focus en richting te bepalen. Ineke deelt in haar workshop de aanpak die ze hebben ontwikkeld, bestaande uit de barometer zelf en de opzet en werkwijze van de teamgesprekken.

Maxime Vollers, ROC Mondriaan 

Tijdens mijn sessie op de Mbo Onderzoeksdag 2021 heb ik de deelnemers meegenomen in de aanleiding en de opzet van het onderzoek. Vervolgens ging ik het gesprek aan over de doorwerking ervan aan de hand van uitdagende stellingen. Tot slot heb ik input gevraagd voor mogelijke verduurzaming in andere mbo-gerelateerde contexten. Een waardevolle manier om instelling en regio overstijgend met elkaar van gedachten te wisselen over gezamenlijke uitdagingen en duurzame oplossingen! 

 Uit de sessie is onder meer naar voren gekomen dat: 

  • de drievoudige opdracht van het mbo uit meer bestaat dan kwalificatie voor een beroep; 
  • er binnen de zakelijke diensteverlening kans op werk is, maar dat de inhoud van het werk aan het veranderen is; 
  • er ook studenten moeten kunnen worden aangenomen door mbo-instellingen voor opleidingen met minder kans op direct werk op korte termijn; 
  • vaker en intensiever het pedagogisch-didactische gesprek kan worden gevoerd op scholen; 
  • STAVERO in principe niet voor een erkenning van SBB moet gaan als leerbedrijf; 
  • een ‘Corona-diploma’ een lachwekkend en diskwalificerend begrip is; 
  • er veel meer bewuste aandacht geschonken kan worden aan self-efficacy; 
  • praktijkbegeleiders en docenten verschillende rollen hebben die goed op elkaar afgestemd moeten zijn. 

Ada ter Maten, Albeda College 

In deze presentatie neemt Ada je mee in het onderzoek naar de werking van een onderwijszorgarrangement (OZA), binnen de Rotterdamse roc’s Albeda en Zadkine. Vanuit de ervaring dat een deel van de mbo-studenten worstelt met een combinatie van sociale-, gedrags- of leerproblemen, waardoor ze het risico lopen het mbo te verlaten zonder diploma, is er gekeken naar mogelijke ondersteuning in de klas door de docent en een zorgprofessional. Ada neemt je mee in de resultaten naar de werking van de OZA en hoe dit een kantelpunt kan zijn in het leven van deze studenten. Ze deelt haar kennis en ervaringen in de presentatie ‘sterke duo’s in de klas’.

Karin Holderbusch, ROC Mondriaan 

Karin Holderbusch heeft in 2017-2018 onderzoek gedaan naar de kenmerken van een geïntegreerde aanpak van studieloopbaanbegeleiding (slb) ter ondersteuning van de studenten in hun ontwikkeling tot beroepsbeoefenaar. De studieloopbaanbegeleiding is hierbij niet alleen gericht op voortgang, verzuim en resultaten, maar is ook beroepsgericht; de ontwikkeling van de arbeidsidentiteit en professionele identiteit van de student. Haar doel was om de kenmerken van een krachtige leeromgeving te duiden waarmee het PDA verder opgetuigd kon worden. Haar praktijkonderzoek heeft gezorgd voor aanscherping van de aspecten van de krachtige leeromgeving. Karin neemt je graag mee in haar expertise en vertelt je meer over het onderzoek en hoe dit te implementeren in de praktijk.

Aad Oosterhof, Drenthe College 

Aad Oosterhof neemt je graag mee in zijn kennis en ervaringen over hoe Design Thinking kan worden geïntegreerd in het curriculum van zorgopleidingen. Hij geeft een inkijkje in de reis die ze gemaakt hebben door klein te beginnen met alleen vierdejaarsstudenten mbo-v en inmiddels zijn opgeschaald naar de totale opleiding én twee ziekenhuizen. In zijn workshop komen de elementen van hun onderzoek en integratie aan bod en er is ruimte om vragen te stellen.

Bart-Jan Staman, ROC van Twente 

Bart-Jan Staman deed onderzoek naar de misvatting die kan ontstaan over het begrip tweetalig onderwijs. Waar staat tweetalig onderwijs nu precies voor? Hij neemt de aanwezigen mee in de problemen waar hij tegenaan liep op het moment dat hij er, binnen zijn onderzoek, vanuit ging dat iedereen dezelfde interpretatie heeft van het begrip tweetalig onderwijs. Hij vertelt welke manier dit invloed heeft gehad op zijn onderzoek en geeft inzicht waar tto echt voor staat. De sessie is interactief. Bart-Jan nodigt deelnemers uit mee te denken wat voor manieren er zijn om zulke problemen binnen het onderzoek (en specifiek voor het begrip tto) te ondervangen.

Annemarie Hakkers, Yuverta 

Annemarie Hakkers neemt je tijdens deze workshop mee in de ervaringen en uitkomsten van haar onderzoek; hoe identificeren en interpreteren beginnende en ervaren leraren in het mbo belangrijke klassenmanagementsituaties tijdens hun eigen online lessen? Aan de hand van haar onderzoeksreis deelt ze haar werkwijze, de resultaten en conclusies aan de hand van citaten van mbo-leraren die aan haar onderzoek hebben deelgenomen. Na afloop van de workshop heb je onder andere nagedacht over de implicaties voor de praktijk en beschik je over handvatten om dit zelf toe te passen.

Lara Meijer, Clusius College, Christien Overdiep en Robert-Jan Gruijthuijzen, onderzoekers LerarenOntwikkelFonds (LOF)

Het LOF (LerarenOntwikkelFonds) stelde leraren in staat een onderwijsinnovatie te ontwikkelen en te delen met een netwerk van collega’s. Er zijn verschillende onderzoeken naar LOF-trajecten gedaan, maar niet eerder werd onderzocht wat een innovatietraject doet met de professionalisering. In 2020 en 2021 heeft een groep docentonderzoekers 32 innovatieve leraren uit vo, po en mbo over hun professionele ontwikkeling geïnterviewd. Op de mbo-onderzoeksdag deelden drie docentonderzoekers de opgedane opbrengsten en inzichten uit dit onderzoek. Maar ook: wat betekende dit onderzoek voor de geïnterviewden en de onderzoekers zelf?
De docentonderzoekers zijn zelf ook werkzaam in het po, vo en mbo. 

Contactgegevens: 

Lara Meijer: l.meijer@clusius.nl (mbo)  
Robert-Jan Gruijthuijzen: gruijthuijzen@hotmail.com (vo)  
Christien Overdiep: christien.overdiep@spoutrecht.nl (po) 

Scilla van Cuijlenborg, MBO Raad 

Wat is er de afgelopen drie jaar ingezet vanuit landelijk beleid om kennisinfrastructuur en onderzoek te versterken in, voor en met het mbo? In deze sessie krijg je inzicht in de inzet, inhoud en achtergrond van de rapporten ‘Lerend Onderwijs voor een Lerend Nederland’ en ‘Slimme Verbindingen’. Welke impact hebben deze rapporten op landelijk
beleid. Waar staan we nu en wat is nodig om de volgende stap te maken. Klik hier voor de rapporten.

Marissa Reubsaet en Jikke Nales, Vista College 

Marissa en Jikke zitten op dit moment midden in hun onderzoeksproces en deelden tijdens de Mbo Onderzoeksdag hoe deze reis tot nu toe verloopt:

Zelfregulatie was in eerste instantie een thema waar we afzonderlijk als opleiding Haarverzorging en Schoonheidsverzorging de schouders onder wilden zetten. Met onze practor besloten we dit als onderwijskundig leiders samen te gaan doen en hebben daar ook beide teams sterk bij betrokken. Dat maakt het voor ons echt een 1+1=3 

De uitwisseling en samenwerking tussen de teams is zeer waardevol gebleken ook gezien verdere opleidings overstijgende mogelijkheden in de toekomst.  

Belangrijk bij het doen van onderzoek is volgens ons: 

  • Laat het onderwerp/thema of hulpvraag uit het team komen, zo creëer je nog meer draagvlak. 
  • Betrek het team bij de voorbereiding van je onderzoek,  
  • Zorg voor professionalisering in je team die parallel loopt aan je onderzoek 
  • Koppel regelmatig stand van zaken terug naar het team 
  • Betrek tevens studenten bij je onderzoek  

Contactgegevens: Jikke Nales – j.nales@vistacollege.nl en Marissa Reubsaet – m.reubsaet@vistacollege.nl

Alexander Grit en Natalie Gumbs, Hanzehogeschool

De veranderde dynamiek van onze leefwereld en onze economie maakt het noodzakelijk om nieuwe vorm en inhoud te geven aan ‘ondernemend’ en ‘engaged’ zijn. Hoe laat je de mbo-student multilevel en multidisciplinair leren in de kortlopende participatieve onderwijsmodellen in een gefragmenteerde tijd? Het lectoraat ‘Ondernemen in Verandering’ is een samenwerking tussen het Alfa-college en de Hanzehogeschool Groningen. Alexander Grit, lector van het lectoraat en Natalie Gumbs docentonderzoeker van hetzelfde lectoraat, delen tijdens deze interactieve workshop hun aanpak en laten je kennis maken met de Kritische Vriend Methode en het SamenWIJS programma. Vragen waar ze mee aan de slag gaan zijn: Hoe kunnen we de mbo-student betrekken? Hoe kan de mbo-student leren en getriggerd worden om zich ondernemend op te stellen in een multilevel projectgroep? Dit doen ze aan de hand van een worldcafé sessie. Op basis van onderzoeken wordt gekeken naar de dynamiek van de ontwikkeling van de verschillende studentgroepen in relatie tot de ondernemende houding tijdens het SamenWijs-programma, waarbij met name is gekeken naar de inzet van Kritische Vriend methode.

Pitches

Leontien Kragten & Norbert Ruepert, MBOe

Leontien en Norbert nemen je mee in het onderzoek naar de Staat van Excellentie in het mbo. Het onderzoek heeft een aantal resultaten opgeleverd die in deze pitch worden besproken. Onder andere wordt gekeken naar de methode en meer specifiek naar hoe het netwerk van excellentie is bereikt. Ook nemen Leontien en Norbert je mee in de doorwerking van de resultaten. Worden de resultaten herkend en in hoeverre is er nog disseminatie nodig om tot een volgende stap te komen? Ga in gesprek over het onderzoek en over excellentie binnen jouw organisatie.

Tineke Laarhoven en Juriaan Achthoven, Koning Willem I College 

Voor de coronacrisis werd aangegeven dat 25% van de studenten niet lekker in zijn vel zit. De vragen die volgden waren: wat kunnen we doen om te zorgen voor het welzijn van studenten? Hoe kunnen we persoonsontwikkeling opnemen in het onderwijs van het Koning Willem I College en persoonlijke nabijheid bevorderen door de inzet van wandelingen? Tijdens de pitch vertellen Juriaan en Tineke over de pilots die ze hebben uitgevoerd met studenten van het Koning Willem I College en wat de vervolgstappen zijn om de Dialogische Wandelingen structureel op te nemen in het onderwijs. Ze vragen deelnemers om feedback op de plannen te geven en de noodzaak van dit soort onderwijs.

Ruth in ’t Veld, ROC van Twente 

Burgerschapsonderwijs gaat over onze samenleving. Toch vindt het vaak plaats in het klaslokaal. Zou VR een middel kunnen zijn om die samenleving in de klas beleefbaar te maken en zo een bijdrage leveren aan de kritische denkvaardigheden? 

In het onderzoek wordt zowel gezocht naar de ervaringen van studenten met de VR als naar een meetbaar effect op verschillende aspecten van de kritische denkvaardigheden door de VR.  

De uitvoering van het onderzoek heeft plaatsgevonden in de dagelijkse werkelijkheid van het onderwijs bij 11 klassen. Deze klassen volgenden allemaal 3 lessen waarin elke les een experience werd getoond via een HMD. De les bestond uit een beginopdracht, discussie aan de hand van een stelling, de experience, een uitwisseling daarna en een eindopdracht. Door observaties en de begin- en eindopdrachten met elkaar te vergelijken werd onderzocht naar de effecten van de VR. Aan het eind van de lessenserie werden de studenten gevraagd aan de hand van q-methode om hun ervaringen te deln. Een paar studenten (10 in totaal) zijn kort geïnterviewd. 

Op dit moment worden de resultaten verwerkt en geanalyseerd. De verwachting is dat voor 1 februari het onderzoek afgerond kan worden. 

Onderwijskundig onderzoek doen 

Ondanks dat de onderzoeksresultaten nog niet volledig zijn verwerkt en geanalyseerd zijn er al wel een aantal persoonlijke ervaringen en leermomenten die voor mijn persoonlijke en professionele ontwikkeling waardevol zijn. De belangrijkste is misschien wel het feit dat onderzoek doen in de dagelijkse praktijk zeer waardevol is, omdat deze werkelijkheid zo complex is (en mooi). Het is zinvol in deze complexe situatie te observeren en te meten. Het is mooi om studenten te betrekken en met hen te spreken. 

Interesse? 

Heb je interesse in de onderzoeksresultaten, uitwisseling van ervaringen met HMD in onderwijs of de experiences zelf in te zetten in je onderwijs dan ben je van harte uitgenodigd contact op te nemen. 

Contactgegevens:  Ruth in ’t Veld,  e-mail: rintveld@rocvantwente.nl  Tel.06-34142616 

Nelie van Olst, ROC van Twente

In de praktijk zagen Nelie van Olst en haar collega’s dat motivatie en eigenaarschap onduidelijk is bij studenten. De studenten zien geen verband tussen theorie en praktijk. Aan de hand van het design thinking model is een model voor een onderwijsleeromgeving ontworpen. Hierin wordt zelfregulerend leren gestimuleerd door de methodiek formatief handelen. Tijdens deze pitch deelt Nelie in het kader van de masteropleiding Leren en Innoveren de opbrengsten van het onderzoek en de gebruikte werkwijze.

Christian de Kraker, Hanze Hogeschool i.s.m. Alfa-college 

In de kwaliteitsagenda van onze mbo-instelling werden een aantal praktijkproblemen benoemd waar nader onderzoek naar gedaan moest worden.

  1. De afgelopen jaren overschrijden de VSV-cijfers steeds vaker de landelijke norm. Daarom was de onderzoeksvraag: Hoe kunnen we VSV verlagen?
  2. Hoewel veel studenten op lager niveaus doorstromen naar een hoger niveau, blijft deze interne doorstroom op hoger niveaus achter. Daarom vroegen we ons af: Hoe kan interne doorstroom meer worden gestimuleerd?
  3. Anderstalige studenten stromen vaker uit dan Nederlandstalige studenten. Daarom hebben we onderzocht hoe de ongediplomeerde uitstroom van anderstalige studenten beperkt kan worden.

Bij alle drie de deelonderzoeken is een combinatie van kwalitatief- en kwantitatief onderzoek gebruikt. De drie onderzoeken hebben geleid tot een lijst aanbevelingen per deelonderwerp. De aanbevelingen richten zich op beleid, maar grijpen ook direct in op de onderwijspraktijk. In deze pitch deelt Christian de resultaten en gaat in op de uitdagingen van het uitvoeren van praktijkonderzoek binnen een mbo-instelling en het implementeren van de aanbevelingen in de praktijk.

Gerie Haartman en Marc Visscher, ROC Midden Nederland 

Wat zijn belangrijke onderzoeksvaardigheden voor studenten in het middelbaar beroepsonderwijs niveau 4 van de beroepsbegeleidende leerweg? Benieuwd naar de onderzoeksresultaten van het onderzoek? Ga dan de dialoog aan met Gerie Haartman en Marc Visscher en reflecteer de uitkomsten op jouw eigen onderwijssituatie. Gerie en Marc nemen je mee in de resultaten van het onderzoek door verschillende uitkomsten te laten zien. Via infographics, pakkende quotes en uitspraken van studenten laten zij zien wat het onderzoek kan betekenen voor jou. Een pitch die je niet wilt missen!

Patty Veen, Alfa-College 

Aan de hand van de stelling “Beroepsvitaliteit moet onderdeel worden van alle kwalificatiedossiers!” prikkelt Patty Veen je om in je eigen organisatie onderzoek te doen naar de antwoorden op bovenstaande stelling. Het werkgebonden ziekteverzuim is torenhoog. Hebben we in ons onderwijs wel voldoende aandacht voor wat er nodig is om je toekomstige beroep duurzaam en vitaal uit te voeren? Het antwoord is nee. Het Financieel dagblad concludeerde in 2020 dat de oplossing voor stijgende zorgkosten niet te vinden is in de zorg, maar in het onderwijs. Patty neemt je tijdens de pitch mee in de sociale innovatie op het gebied van beroepsvitaliteit en hoe deze door te vertalen naar onderwijsaanbod.

Posterpresentaties

Esther Geurts, Maastricht University i.s.m. Vista College

Tijdens burgerschapsonderwijs komen studenten in aanraking met tal van maatschappelijke thema’s en dillema’s en worden ze voorbereid op zelfstandig deelnemen aan de samenleving. Er zijn echter grote verschillen in visie, inhoud, vorm, kwaliteit, organisatie en intensiteit van burgerschapsonderwijs. Het doel van dit participatief en actie gerichte onderzoek is dat mbo-studenten sterker, vitaler en gezonder aan hun volwassen leven beginnen. Samen met studenten en docenten zijn er daarom burgerschapsprogramma’s ontwikkeld die zijn afgestemd op de context en de studentenpopulatie. Tijdens deze sessie neem ik je graag mee in hoe de co-creatie processen voor de vier deelnemende opleidingen zijn verlopen, waarbij er in het bijzonder aandacht is voor de invloed van de context. Ook ga ik graag in gesprek over verdere implementatie, monitoring en evaluatie.

Femke Zwaal en Marleen Janssen Groesbeek, Koning Willem I College

Er is behoefte aan praktisch ingestelde en toekomstgerichte studenten die de transitie naar een nieuwe, duurzame economie gaan vormgeven. Daarom werken Femke Zwaal (Koning Willem I College) en Marleen Janssen Groesbeek (Avans) samen aan de opzet van een learning community met bedrijven, financieel professionals, docenten en studenten (mbo en hbo) waarin concrete duurzaamheidsvraagstukken worden onderzocht. In de presentatie vertellen zij over de ambities en opzet van deze learning community en geven ze voorbeelden van onderzoeksprojecten.

Giel Kessels, Summa College 

Intrinsiek gemotiveerde studenten zijn nieuwsgieriger en houden zich meer bezig met diepgaand leren, wat geldt voor studenten van alle leeftijdsgroepen (Martens et al., 2004). Daarom is het onderwijs in Nederland voortdurend op zoek naar manieren om de studentmotivatie te verhogen (Kamstra, 2015; Martens, Gulikers, & Bastiaens, 2004). 

Een oplossing wordt gezocht in het vergroten van keuzevrijheid en individuele leerlijnen (Inspectie van het Onderwijs, 2019). Hoewel er veel onderzoek gedaan is op het gebied van motivatie om te leren en motivatie in relatie tot toetsresultaten, is keuzevrijheid bij toetsing niet uitgebreid onderzocht. 

In dit promotieproject wordt een ontwerpgerichte onderzoeksbenadering gebruikt om toetsen te ontwerpen waarbij de studenten keuzevrijheid ervaren. De onderzoeksvraag die in dit onderzoek centraal staat is: ‘Leidt keuzevrijheid bij ontwikkelingsgerichte toetsen in het MBO tot meer studentmotivatie voor deze toetsen?’ 

Tijdens de posterpresentatie zijn de toetskarateristieken besproken waarop mbo-studenten keuze willen maken. Graag onderzoek ik met jou hoe het mbo gebruik kan maken van deze eerste inzichten om de studentenmotivatie voor toetsen te verhogen. 

Contactgegevens Giel Kessels: giel.kessels@ou.nl, 0631675373

Ruud Teutelink, Yuverta

Ruud Teutelink neemt je mee in zijn voorgenomen onderzoek naar de keuzes die mbo-studenten maken tijdens het leren in een zelfsturende leeromgeving. Hij wil onderzoek doen naar het ‘keuzegedrag’ van studenten en het effect van de leeromgeving op deze keuzes en het effect op de mate van zelfsturing bij de student. Hij gaat graag een constructief en kritisch gesprek aan en wandelt tijdens de posterpresentatie door alle stappen van zijn onderzoek.

Maud van Erp, Rijn IJssel 

Mag een jongere van 16 jaar zichzelf ziek melden? En is hij dan ook verplicht te vertellen wat hij heeft? Er is allerlei wetgeving op het gebied van ziekte bij studenten van mbo-instellingen. Maar klopt de praktijk met deze wetgeving? En is deze wetgeving ook zo ingericht zoals jullie vinden hoe het in de praktijk ingericht moet zijn? Maud van Erp wakkert met prikkelende stellingen de discussie rond dit thema aan en gebruikt jullie input om de uitkomst van haar juridisch onderzoek te toetsen in de praktijk. Een presentatie van betekenis dus!

Michiel Waltman, ROC van Twente

Als schoolleider en docent ben je niet alleen verantwoordelijk voor het geven van goed onderwijs, maar ook voor het ontwerpen daarvan. Maar wat is eigenlijk de beste manier om dat te doen en welke aanbevelingen zijn daar al voor bekend? In deze presentatie hoor je de resultaten van het onderzoek van Michiel Waltman en Susan McKenney naar hoe docent-ontwikkelteams als professionele leergemeenschappen werken en wat dat vraagt van schoolleiders en van docenten. Michiel stelt prikkelende vragen, wakkert de discussie aan en zorgt dat er veel ruimte is om ook met elkaar ervaringen en best practices uit te wisselen.

Martina Birk-Schlotthauer, Deltion College 

Tijdens deze inspirerende presentatie deelt Martine Birk succesfactoren die het mogelijk maken dat niveau-2 studenten rechtstreeks doorstromen naar een niveau 4 opleiding en daar een diploma behalen. Aan de hand van mooie interviews met studenten die zijn doorgestroomd bespreekt ze met de deelnemers haar kennis en ervaringen. Ze neemt je mee in de successen en wijst op valkuilen die ze heeft opgedaan tijdens haar onderzoek.

Mariska Koopmans, Roc Nijmegen

Zoek je een tool die je handvatten geeft om met je leerlingen te reflecteren op wat ze doen en waarom? Dan zit je hier goed. Je wilt dat studenten kennis hebben over het beroep dat ze gaan uitoefenen. Ze moeten kunnen vertellen wat het verhaal is achter hun beroep, waarom juist dit beroep, welke handelingen ze daarbij verrichten en waarom: een persoonlijk beroepsmatig narratief. Je krijgt in deze posterpresentatie met interactieve elementen handvatten om te werken met ‘de redeneerkaart’. Een tool die handvatten geeft om het beroepsmatig redeneren bij studenten te stimuleren. Daarnaast neemt Mariska je mee in de resultaten van haar onderzoek en hoor je in welk context dit reflectief werkgedrag écht goed tot ontwikkeling komt….

Mini-reeksen

Mini-reeks leider: Andrea Klaeijsen, practor Gepersonaliseerd Leren bij het VISTA college
Sparringpartner: Riemie Zuiderveld, opleidingsadviseur bij ROC Friese Poort

Hoe zorgen we voor een toegankelijk, toekomstbestendig en kwalitatief hoogwaardig (middelbaar) beroepsonderwijs in 2030? Dit is de kernvraag binnen ‘MBOin2030’, een landelijk initiatief waarin allerlei stakeholders samenwerken aan een visie op de toekomst van het mbo. Thema’s als gepersonaliseerd leren, dialogisch valideren, regionale ecosystemen en taken en rollen van docenten worden hierin verder uitgewerkt.

In deze mini-reeks onderzoeken we hoe we binnen de aanpak van ‘MBOin2030’ én daarbuiten de betrokkenheid van studenten (in de brede zin van het woord) bij visies op de toekomst kunnen versterken. We vormen een leergroep die samen verkent hoe onderzoek een rol kan spelen om studenten (meer) te betrekken bij het denken over de toekomst. Hoe doen we dat nu? Welke andere ervaringen zijn er? Welke uitdagingen? Welke methoden of instrumenten zijn behulpzaam? Wat zijn belangrijke spelregels of ontwerpeisen? Als leergroep in deze mini-reeks delen we ideeën en ervaringen, verzamelen en verkennen we instrumenten of onderzoekende manieren van werken om de inbreng van studenten bij toekomstvisies te versterken. Daarbij werken we toe naar inzichten, instrumenten of onderzoekende manieren die je ook in eigen praktijk kunt inzetten.

Mini-reeksleiders: Kim van Zeeland, adviseur onderzoek en Susanne Smits, practor Effectieve Didactiek bij het Summa College

Jij gaat als deelnemer aan deze mini-reeks aan de slag met je ‘verwondervraag’: waarom doe je wat je doet? Waar verbaas jij je over? En over welk obstakel struikel je als je bezig bent in de dagelijkse onderwijspraktijk? Deelnemers krijgen inzicht in hoe zij evidence informed kunnen werken en krijgen input voor antwoorden op een praktijkvraag. Zij krijgen de mogelijkheid om het nut van onderzoek voor zichzelf en hun collega’s zichtbaar te maken en creëren bewustzijn voor het gebruik van onderzoek als aanjager bij (kennisgedreven) onderwijsontwikkeling. De eerste twee bijeenkomsten staan in het teken van de verwondervraag en mogelijke oplossingen. Dit wordt gepresenteerd op de Mbo Onderzoekdag met het publiek als co-creator van jouw eindconclusie.

Mini-reeks leider: Ada ter Maten, practor Leerwerkplaatsen bij Albeda  
Sparringpartner: Rick Elbers, adviseur Onderwijs en kwaliteit bij Albeda  

ROC Albeda wil meer inzicht krijgen op de bijdrage van onderzoek aan onderwijsontwikkeling binnen de school. Welke thema’s zet Albeda in onderzoek centraal en welke aanpak volgen de docenten en onderzoekers binnen Albeda om onderzoek te doen en onderzoek te benutten? Wat zijn beïnvloedende factoren? En wat is er nog nodig om onderzoek vliegwiel te laten zijn voor onderwijsontwikkeling? Met deze vragen gaan docenten en onderzoekers aan de slag. Tijdens de Mbo Onderzoeksdag delen zij graag de resultaten met jou. Ook gaan zij met jou in gesprek over beïnvloedende factoren hoe onderzoek het vliegwiel wordt voor onderwijsontwikkeling in het mbo. Als mbo-professional kan je jouw tips en tricks delen. Deze inzichten benut Albeda voor een volgende stap in onderzoek naar studiesucces.  

Mini-reeksleiders: Marco Mazereeuw, practor en lector LLO bij het Friesland college en NHL Stenden Hogeschool en Ellen van Eden, practor LLO bij Noorderpoort
Sparringpartners: ​Renee Oosterwijk, onderzoeker bij het practoraat LLO Noorderpoort en Astrid van Beusekom, docent-onderzoeker Lerarenopleiding Gezondheidszorg & Welzijn bij NHL Stenden

De rol van mbo-professionals bij Leven Lang ontwikkelen (LLO) verandert met de toenemende samenwerking met het bedrijfsleven, instellingen en sociale partners. Onderwijs is niet meer alleen ‘end-of-pipe’ waar bedrijven en mensen die werk zoeken pas naar toe gaan als er een scholingsvraag is. ROC’s pakken steeds meer de rol om ook in de regio ontwikkeling te stimuleren. Zo begeleiden sommige het leren van zittende medewerkers en leidinggevenden in bedrijven en instellingen (zie www.wvlo.nl).  Vanwege veranderende rollen hebben mbo-professionals andere kennis en vaardigheden nodig. Bijvoorbeeld over informeel en non-formeel leren op de werkplek. In deze mini-reeks verken je binnen een onderzoeksgroep welke kennis en vaardigheden dat nog meer zijn. Bestaande kennis over LLO is uitgangspunt in de sessies. Met de andere deelnemers ga je (onderzoeks)vragen die spelen verder uiteenzetten en praktijkkennis hierover uitwisselen waardoor je samen tot nieuwe kennis komt. Je sluit iedere sessie af met een discussie: Wat heb je geleerd en wat is de waarde van die kennis voor de eigen werkomgeving?

Mini-reeksleider: Joke Christiaans, practor Ouderenzorg en wijkgericht werken, Nova College
Sparringpartner: ​Daisy Beelen, practor circulair ondernemen & smart maintenance, Nova College

Hoe kunnen we in het mbo maatwerk leveren voor mensen die moeten bij- of omscholen? En hoe doe je dat binnen een reguliere opleiding? Dit zijn vragen die centraal staan in deze mini-reeks. In de sessies komen thema’s aan bod die voortkomen uit het leveren van maatwerk. Denk dan aan: Welk aanbod heb je al in huis, Welke mensen willen bij jou komen scholen en Hoe ga je dat organiseren. Als docent, onderzoeker, stafmedewerker of beleidsmedewerker werk je samen toe naar een advies voor het mbo. Met elkaar haal je bevindingen op en deel je ervaringen over maatwerk/LLO.

Mini-reeks leider: Desiree Bierlaagh, practor bij mboRijnland, afdeling CIV Welzijn en Zorg 
Sparringpartner: Charlotte van den Eijnde, Leyden Academy 

Praktisch wijze mbo’ers blijken voor de praktijk goud waard. Echter die praktische wijsheid maken zij nog niet altijd goed zichtbaar en wordt nog niet altijd benut. Om die reden doet het practoraat Welzijn & Zorg 2030 hier onderzoek naar. 

Praktische wijsheid leer je niet als een competentie of bekwaamheid. Het is een vormingsproces dat je manier van werken raakt, je persoonlijke opvattingen en wie je wilt zijn in het beroep. Hoe ontwikkelen mbo’ers die praktische wijsheid vanaf de initiële opleiding en hoe kunnen ze die blijven ontwikkelen in de beroepspraktijk? Wat hebben zij nodig om te komen tot afgewogen en bruikbare kennis afgestemd op de ander? En wat vraagt dat van docenten en van het werkveld? In de mini-reeks doen we samen actie-onderzoek naar het ontwikkelen van praktische wijsheid in Zorg en welzijn. Deelnemers zetten daarbij hun eigen praktische wijsheid

Mini-reeksleider:  Cok Neven, docent onderzoeker bij mboRijnland
Sparringpartner: Wilbert van der Heul, Directeur en trainer by Skyward Learning Agency

Vanuit het consortium Tools voor Teamleren werken Cok Neven en Wilbert van der Heul mee aan het NRO-onderzoek ‘Masteropgeleide docenten als aanjagers van onderzoekend werken aan onderwijskwaliteit’. In deze mini-reeks voeren zij het gesprek over de rol van ‘Master Teacher Leader’ (MTL) en het belang daarvan voor de mbo-praktijk vanuit verschillende invalshoeken. Vanuit de ervaringen uit het NRO-onderzoek maak je de transfer naar je eigen context. Je gaat samen het gesprek aan over het leiden, motiveren en ondersteunen van een ontwerpgroep en bespreekt voor welke strategische en tactische uitdagingen je in de organisatie staat. Wat neem jij uiteindelijk mee naar je eigen context als masteropgeleide mbo-docent, docentonderzoeker of management?

Mini-reeksleiders: Rick Elbers, adviseur Onderwijs en kwaliteit bij Albeda
Sparringpartner: Ada ter Maten, practor Leerwerkplaatsen bij Albeda

Doen de colleges, teams, docenten bij roc Albeda de juiste dingen voor het studiesucces van hun studenten? Hebben we de verschillende hindernissen van de studenten voldoende in beeld en doen we “geïnformeerd” de goede dingen om studenten hierin effectief te ondersteunen? Om deze vragen te beantwoorden loopt bij de mbo-instelling sinds december 2019 het participatief actie-onderzoek ‘Studiesucces verhogen’ als pilot. Ongeveer 35 medewerkers uit 7 opleidingsteams zijn hierbij betrokken. Ook is de school bezig met de vormgeving van een meerjarenprogramma ‘Studentsucces verhogen’ dat voortborduurt op de pilot. Welke resultaten uit de pilot werken en gebruiken de docenten ook de aanpakken die werken? In deze mini-reeks blikken docenten terug op de pilot en kijken zij kritisch naar de huidige stand van zaken rondom het actie-onderzoek. Op de Mbo Onderzoeksdag presenteerden ze hun onderzoek en gingen onderwijsprofessionals met deze docenten in gesprek over het verhogen van studiesucces in het mbo. De ‘lessons learned’ uit de mini-reeks neemt Albeda mee in het meerjarenprogramma Studentsucces.

De sessies waren waardevolle uitwisselingen over het systematisch en onderzoeksmatig met kwaliteitsverbetering bezig zijn. Meer succes voor al onze studenten vraagt van onze scholen topkwaliteit.  De meer nauwkeurigere en evidence informed evaluatie van het onderwijs langs een voor het mbo verrijkte versie van de 11 factoren van Marzano sprak aan. Het levert onderbouwing van verbeteracties op weg naar de benodigde topkwaliteit, en daarnaast ook criteria voor monitoring en vervolgonderzoek van actie en resultaat. 

 Contactgegevens: Rick Elbers (r.elbers@albeda.nl)

Mini-reeksleider:  Christian de Kraker, docent-onderzoeker en adviseur bij Alfa-college
Sparringpartner: Silvia Brouwer, practor Vitaliteit bij Alfa-college

Wat kan onderzoek betekenen voor het mbo? Onderzoek kan vakinhoudelijke en onderwijskundige verbetering versterken in de maatschappelijke context ten dienste van het onderwijsbeleid van de mbo-instelling.

In de praktijk blijkt dat onderzoek vaak nog niet gepositioneerd is binnen mbo-instellingen en er (nog) geen visie is op onderzoekend vermogen. Onderzoekers als Aarts et al. (2019) Teurlings en Beek (2017) constateren dat het mbo behoefte heeft aan duidelijke kwaliteitscriteria voor het verrichten van onderzoek. Hoe kun je als mbo-professional onderzoekend vermogen binnen roc’s meer stimuleren? In deze mini-reeks gaan de deelnemers aan de slag met het vormen van een visie, zodat onderzoek meer impact oplevert voor de praktijk, onderwijscollega’s, experts en studenten. Hierbij staat een praktijkcasus van het Alfa-college centraal en roepen we de hulp in van het masternetwerk. Samen onderzoeken de deelnemers hoe je dit proces kunt delen, om zo personen en organisaties te inspireren visieontwikkeling voor te onderzoek te stimuleren.

Mini-reeksleiders: Inge Zweers (practor) en Manon Toonen – Van Hernen (docent-onderzoeker) practoraat Versterken Leerproces Niveau 2 bij ROC van Twente  
Sparringpartners: Cymara Hulshof – Driehuis, team manager servicemedewerker breed niveau 2 ROC Noorderpoort, Sanae Boukarfada, coördinator onderwijsontwikkeling bij ROC Midden Nederland

Mbo-onderwijsinstellingen stimuleren op verschillende manieren studentinitiatief onder hun studenten. In deze mini-reeks willen we met deelnemers verkennen hoe onderwijsinstellingen dit doen – specifiek bij niveau 2 studenten, maar ook bij mbo-studenten in het algemeen.

ROC Midden Nederland en ROC Noorderpoort laten zien hoe zij studentinitiatief stimuleren in brede niveau 2 opleidingen en practoraat Versterken Leerproces Niveau 2 laat voorbeelden zien van hoe studentinitiatief gestimuleerd wordt binnen ROC van Twente.

Met deelnemers onderzoeken we ook hoe je van elkaars ervaringen en expertises leert, op welke vlakken je actief kunt samenwerken en hoe je de gezamenlijke opbrengsten van de mini-reeks deelt met het bredere onderwijsveld. Het eindresultaat van de mini-reeks is een visuele samenvatting met alle kennis.  

Mini-reeksleiders: Margriet van Dam, onderwijsadviseur bij Yuverta en Bertine Philipsen, practor Innovaties in de duurzame voedselketen (i.o.) bij Yuverta
Sparringpartners:  Bertine Philipsen, practor Innovaties in de duurzame voedselketen (i.o.) bij Yuverta en Jorick Scheerens, Stichting Ieder mbo een practoraat

Practoraten zijn een relatief nieuw fenomeen binnen het mbo. Hoe bed je practoraten het best in binnen bestaande organisaties en structuren? In vier sessies van deze mini-reeks ga je deze zoektocht gezamenlijk aan. De focus ligt op de oprichting van een practoraat vanuit een top down- versus bottum up-benadering. Je kijkt met name naar sociale aspecten zoals draagvlak en eigenaarschap: Wat kunnen we leren van de verschillende manieren die er zijn om een practoraat in te stellen? Wat werkt helpend en wat werkt belemmerend in het maken van impact en het bereiken van doelen? Wat is de positie van een practoraat binnen de organisatie? En wat is de rol van bestuur, practor, docententeam en anderen? Samen onderzoek je welke aanvliegroute het beste is om een practoraat van meeste betekenis te laten zijn voor het onderwijs.

Mini-reeksleider: Lidy van Oers, onderwijskundig adviseur bij het Koning Willem I College
Sparringpartner: Anje Ros, lector Goed leraarschap, goed leiderschap bij Fontys Hogescholen en Thomas Lans, lector Kansrijk ondernemen (i.o.) bij de Hogeschool Arnhem en Nijmegen.

De tool ‘Leeromgeving Onderzoekscultuur – Evidence-informed werken aan schoolontwikkeling’ van het ‘Platform Samen onderzoeken’ ondersteunt scholen om op een onderzoekende manier te werken aan onderwijsontwikkeling. De tool wordt al actief gebruikt in het po en vo, maar nog niet in het mbo. In deze mini-reeks ga je experimenteren met de toepasbaarheid van de tool voor het mbo. Koning Willem I College is in deze mini-reeks het uitgangspunt. Ambitie is om andere scholen bij het traject te laten aansluiten.

Mini-reeks leider: Inne Vandyck, practor Digitale pedagogiek en didactiek (i.o.) bij het Vista College
Sparringpartner: Rob Hartmann, Onderwijskundig leider Orde, Veiligheid en Defensie bij het Vista college

Het onderwijs in het mbo wordt steeds meer blended ingericht. Tijdens de coronacrisis viel op dat studenten minder verbondenheid ervaren. Ze voelden zich eenzamer en zijn daardoor minder gemotiveerd. Ook na de coronacrisis zal het mbo sterk inzetten op blended learning. Hoe kan je de verbondenheid met studenten versterken in een blended leeromgeving, wanneer studenten niet fysiek op school aanwezig zijn? Met deze vraag ga je aan de slag in deze mini-reeks. Doel is om een routekaart te ontwikkelen van methoden en tools die je kan gebruiken om de verbondenheid tussen docenten en studenten en studenten onderling te vergroten. Dit op basis van good practices van jou als deelnemer die in de mini-reeks onderbouwd wordt door onderzoeksliteratuur.

Mini-reeks leider: Tom Hogendoorn, practor Smart Technology Skills/ Docent ICT bij het Nova College, ICT Academie  

Sparringpartner: Thomas Lans, lector Kansrijk Ondernemen bij de Hogeschool Arnhem en Nijmegen en Lidy van Oers, onderzoeksbegeleider bij MBO Opleidingsschool/Koning Willem 1 College  

Masterdocenten en practoren doen momenteel op verschillende ROC’s praktijkonderzoek naar 21ste-eeuwse vaardigheden. Dit onderzoek in het mbo is echter versplinterd; voor een deel vindt dit onderzoek plaats in de scholen die bij Kompas21 zijn aangesloten, maar daar is nog geen sprake van structurele uitwisseling tussen docentonderzoekers. Deze mini-reeks gaat daar verandering in brengen. We richten een werkgroep op van Kompas21 deelnemers (7/8 ROC’s) die actief kennis en ervaring met elkaar deelt. Ook kan de werkgroep in de toekomst nieuw en aanvullend onderzoek agenderen en acquireren. Tijdens de Mbo Onderzoeksdag zijn scholen en onderzoekers buiten Kompas21 van harte welkom om aan te haken bij de eerste inzichten van de werkgroep.  

 Deelnemers aan de minireeks: 

  • Thomas Lans 
  • Marcel Metsaars 
  • Ingrid Janssen-de Graaf 
  • Lidy van Oers 
  • Sylvia Kiewiet- van Ginkel 
  • Migchiel van Diggelen 
  • Jeroen Kraan 
  • Els Esselink 
  • Harry de Rijk 
  • Ellen van Eden 
  • Tom Hogendoorn 

 Opbrengsten minireeks: 

Tijdens de minireeksen brachten we onder de deelnemers de verschillende aanpakken en het gebruikte instrumentarium in kaart waarmee de ontwikkeling van 21ste-eeuwse vaardigheden c.q. brede ondernemerschapsvaardigheden van/door studenten gevolgd kunnen worden. 

In de tweede sessie is met de deelnemers een eerste inventarisatie gemaakt welke onderzoeksvragen hierbij een rol spelen. Deze onderzoeksvragen zijn geclusterd tot tien verschillende thema’s.  

 Tijdens de mbo onderzoeksdag werden de lopende onderzoeken gepresenteerd en zijn de verschillende aanpakken en onderzoeksthema’s verder aangevuld door de deelnemers die aanwezig waren tijdens de sessie. De volgende nieuwe deelnemers waren daarbij aanwezig: 

  • Wietske Kuijer 
  • Bianca Dusseljee 
  • Benedicte Taks
  • Harry v.d. Schans 
  • Daisy Verhoeven 
  • Marjo van Giesburg 

Afsluitend is met de deelnemers een prioritering aangebracht in de onderzoekthema’s en was er de gelegenheid om aan te geven aan welke onderzoeksthema’s een ieder zou willen deelnemen.  

Tijdens de laatste bijeenkomst van de minireeks op 17 november 2021 keken we terug naar de opbrengsten van de mini-reeks en is een begin gemaakt met het vormen van de eerste SIG’s (Special Interest Groups) om met enkele thema’s actief aan de slag te gaan. Niet iedereen kon daarbij aanwezig zijn en iedereen die alsnog wil deelnemen is van harte welkom om hierbij aan te sluiten. Alle opbrengsten tot nu toe en voor wat verder uitgewerkt wordt, is te volgen op het Miro-bord dat je kan bekijken via de button.  

In januari 2022 wordt een vervolgbijeenkomst georganiseerd. Als je hierbij (of al eerder) wilt aansluiten, kun je dit aangeven door een e-mail te sturen naar Tom Hogendoorn 

Contactgegevens: thogendoorn@novacollege.nl, T (023) 530 32 00, M 06-13611662

Mini-reeksleider: Maaike Koopman, senior onderzoeker bij het Lectoraat Beroepsonderwijs, Kenniscentrum Leren en Innoveren, Hogeschool Utrecht
Sparringpartner: Kathinka van Doesem docent/onderzoeker bij mboRijnland.
Vanuit het Lectoraat Beroepsonderwijs: Anne Khaled, Liesbeth Baartman en Ilya Zitter

In het beroepsonderwijs vinden verschillende typen leren plaats. Zo kan leren bijvoorbeeld gericht zijn op het opbouwen van kennis, socialisatie, ontwikkeling van een beroepsidentiteit, transformatie van een beroepspraktijk, enzovoorts. Deze typen leren komen tot stand doordat studenten verschillende leerprocessen doorlopen en leeractiviteiten uitvoeren. Een voorbeeld: het opbouwen van kennis vraagt heel andere leerprocessen en –activiteiten dan socialiseren.  

Als ontwerper van leeromgevingen of begeleider van studenten is het belangrijk dat je je bewust bent van hoe je naar leren kijkt en dat je weet welk leren je wilt oproepen of ondersteunen. In de mini-reeks en op de Mbo Onderzoeksdag zijn we in gesprek gegaan over vragen als:  

  • Wat is je eigen kijk op leren? Welk type leren zouden je studenten in een bepaalde situatie moeten of kunnen nastreven?  
  • Hoe kun je studenten steunen bij het doorlopen van een leerproces of het inzetten van leeractiviteiten? 
  • Hoe kun je het leren van studenten monitoren?
  • Hoe kun je ontwerpen voor leren? 

Het belang van goede afstemming kwam daarbij naar voren. Bijvoorbeeld de afstemming tussen opleiding en begeleiders op de werkplek over welk type leren beoogd, maar ook afstemming tussen leerdoelen, beoogde manier van leren, begeleiding en toetsen en beoordelen. 

Op welke manier bevorder jij het leren van studenten? Als ontwerper van leeromgevingen of begeleider van mbo-studenten is het belangrijk dat je je bewust bent van hoe je naar leren kijkt. Je weet welke vorm van leren je wilt oproepen of ondersteunen, zodat studenten zich tot bekwame beroepsuitoefenaars ontwikkelen. Tijdens deze mini-reeks krijg je inzichten uit een literatuurreview naar leerprocessen tijdens het opleiden voor beroepsuitoefening door het Lectoraat Beroepsonderwijs (Hogeschool Utrecht). Je gaat met elkaar in gesprek en maakt de vertaalslag van de inzichten naar jouw dagelijkse praktijk. (Praktijk)opleiders kunnen de inzichten gebruiken om leren van studenten te begeleiden, leerprocessen te monitoren en om heel gericht bepaalde manieren van leren te ontlokken met behulp van leeromgevingen.

Contactgegevens Maaike Koopman: maaike.koopman@hu.nl 

Speciaal aanbod

In zijn sessie praat Jan Bransen met aanwezigen graag door over de functie en vorm van onderzoek. Onderzoek ziet hij als iets dat krachtig en boeiend is vanwege het proces zelf (‘de dans’). Onderzoek resulteert volgens hem niet in een product dat daarna zomer gekopieerd kan worden (‘het schilderij’). Op een andere plek moeten mensen dat onderzoek opnieuw tot leven brengen. Met Jan gaan we in gesprek hoe we vanuit het mbo aankijken tegen het onderzoeksproces en hoe kennis uit onderzoek benut kan worden.

Simone Barneveld en Niek van den Berg, NRO 

Je ziet iets gebeuren in je school en krijgt een innovatie- en onderzoeksidee. Een team of een leidinggevende komt bij je met ‘Kun je hier niet eens onderzoek naar doen?’ Hoe ga je met dat soort ideeën en vragen aan de slag? Hoe kom je tot de kern van een vraagstuk? Hoe verdiep je je inhoudelijk? En hoe houd je iedereen aangehaakt zodat het onderzoek ook van betekenis is voor het onderwijs?

In deze masterclass gingen de deelnemers actief met dit soort vragen aan de slag. Ze benutten elkaars expertise en kregen concrete tips van Niek van den Berg (onder andere kennismakelaar bij de Kennisrotonde en lector Grenspraktijken bij AHW), en Simone Barneveld (communicatieadviseur bij de Kennisrotonde). Samen leerden we meer over hoe je vraagstukken boven water haalt, je er verder in verdiept, en een vervolgplan maakt. Van belang voor iedereen die slim en goed praktijkonderzoek wil doen!

Contactgegevens: Simone Barneveld (s.barneveld@nwo.nl) en Niek van den Berg (n.vandenberg@kennisrotonde.nl)

Back To Top